2 ਸਤੰਬਰ 2023

ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਰੀਜ਼ ਲਗਾਤਾਰ ਖੰਘ, ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਫੱਸਿਆ ਹੋਇਆ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣਾ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਗਲਾ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਆਦਤ, ਆਵਾਜ਼ ਭਾਰੀ ਹੋ ਜਾਣਾ, ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਜਲਨ ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਵੇਰੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਧੇਰੇ ਖੰਘ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਲੈ ਕੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਵਾਰ ਦੀ ਖੰਘ ਕੁਝ ਵੱਖਰੀ ਜਿਹੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚ ਜਿਹਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਡਾ. ਆਦਿਤਿਆ ਨਾਗ (ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, ਸ਼ਵਾਸਨ ਚਿਕਿਤਸਾ ਵਿਭਾਗ, ਐਨਆਈਆਈਐਮਐਸ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲ, ਗ੍ਰੇਟਰ ਨੋਏਡਾ) ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਖੰਘ ਅਕਸਰ ਵਾਇਰਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੋ ਜਾਣ, ਨੱਕ ਤੋਂ ਗਲੇ ਵੱਲ ਪਾਣੀ ਟਪਕਣ, ਪੇਟ ਦੇ ਐਸਿਡ ਦਾ ਉੱਪਰ ਆ ਜਾਣ ਜਾਂ ਧੂੜ-ਧੂੰਏਂ ਵਰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਜਲਨ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ, ਵਧਦਾ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਵਾਇਰਲ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ-

ਡਾ. ਆਦਿਤਿਆ ਨਾਗ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜ਼ੁਕਾਮ ਜਾਂ ਫਲੂ ਠੀਕ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਖੰਘ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਵਾਇਰਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਨਲੀਆਂ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਰਤ ਬਹੁਤ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਐਸੇ ਵਿੱਚ ਠੰਡੀ ਹਵਾ, ਧੂੜ ਜਾਂ ਹਲਕੀ ਜਿਹੀ ਜਲਨ ਨਾਲ ਵੀ ਖੰਘ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੰਘ 3 ਤੋਂ 8 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੱਕ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵਧਦਾ ਵਾਇੂ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ—ਜਿਵੇਂ ਧੂੰਆ, ਧੂੜ ਅਤੇ ਸਮੋਗ—ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਅਤੇ ਗਲੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਅੰਦਰ ਸੁਜਨ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਵੱਧ ਬਲਗਮ ਬਣਨ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਫੱਸਿਆ-ਫੱਸਿਆ ਜਿਹਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਜੇ ਖੰਘ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਹੇ ਤਾਂ ਸਾਹ ਦੀ ਐਲਰਜੀ ਜਾਂ ਦਮਾ (ਅਸਥਮਾ) ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵੀ ਵੱਧ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਖੰਘ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨੱਕ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੋਸਟ ਨੇਜ਼ਲ ਡ੍ਰਿਪ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਨੱਕ ਜਾਂ ਸਾਈਨਸ ਦਾ ਪਾਣੀ ਗਲੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਟਪਕਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਰਾਤ ਅਤੇ ਸਵੇਰੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਖੰਘ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਟ ਦਾ ਐਸਿਡ ਉੱਪਰ ਆ ਕੇ ਗਲੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੁੱਕੀ ਖੰਘ, ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਜਲਨ ਅਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਬੈਠ ਜਾਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਜਲਨ ਮਹਿਸੂਸ ਨਾ ਵੀ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਘੱਟ ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ, ਧੂਮਰਪਾਨ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਧੂੰਏਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਵੀ ਗਲੇ ਅਤੇ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਨਲੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁੱਕਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਖੰਘ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।

ਕਦੋਂ ਸਾਵਧਾਨ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ?

ਜੇ ਖੰਘ 8 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬਣੀ ਰਹੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਵੇ, ਸਾਹ ਫੁੱਲੇ, ਖੰਘ ਨਾਲ ਖੂਨ ਆਵੇ, ਵਜ਼ਨ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘਟੇ ਜਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਛਾਤੀ ਦਾ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਮਲਾ ਅਸਥਮਾ, ਟੀਬੀ, ਕ੍ਰੋਨਿਕ ਬ੍ਰੋਂਕਾਈਟਿਸ, ਇੰਟਰਸਟਿਸ਼ੀਅਲ ਲੰਗ ਡਿਜ਼ੀਜ਼ ਜਾਂ ਲੰਗ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਐਸੇ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਮਾਹਰ ਡਾਕਟਰ ਤੋਂ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।