ਬਿਊਰੋ ਰਿਪੋਰਟ
20 ਜਨਵਰੀ 2026
ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ
ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ 26 ਜਨਵਰੀ 1950 ਦਾ ਦਿਨ ਸੋਨੇ ਦੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਸੇ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ 10:18 ਵਜੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸਾਡਾ ਦੇਸ਼ ਇੱਕ “ਸੰਪ੍ਰਭੁ ਲੋਕਤਾਂਤ੍ਰਿਕ ਗਣਰਾਜ” ਬਣ ਗਿਆ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਤਾਰੀਖ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਸਦੀਆਂ ਦੀ ਗੁਲਾਮੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣਾ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਸੀ।
ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਕਿਵੇਂ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ?
26 ਜਨਵਰੀ 1950 ਦੀ ਸਵੇਰ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਜਬਰਦਸਤ ਉਤਸ਼ਾਹ ਸੀ। ਸਮਾਰੋਹ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਡਾ. ਰਾਜੇਂਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਪਥ ਗ੍ਰਹਣ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੁਰਾਣੇ ਕਿਲੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਥਿਤ ਇਰਵਿਨ ਸਟੇਡੀਅਮ (ਹੁਣ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੇਡੀਅਮ) ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਸਮਾਰੋਹ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਤੋਪਾਂ ਦੀ ਗਰਜ ਅਤੇ ਜੈ ਹਿੰਦ ਦੇ ਨਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਆਸਮਾਨ ਗੂੰਜ ਉਠਿਆ। ਲਗਭਗ 15,000 ਲੋਕ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਲ ਦੇ ਗਵਾਹ ਬਣੇ।
ਪਹਿਲੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਰੇਡ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ?
ਅੱਜ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ 1950 ਦੀ ਪਰੇਡ ਛੋਟੀ ਸੀ ਪਰ ਉਸਦਾ ਰੋਮਾਂਚ ਬੇਹਤरीन ਸੀ। ਇਰਵਿਨ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 3,000 ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਮਾਰਚ ਪਾਸਟ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਥਲ ਸੇਨਾ, ਨੌਸੇਨਾ ਅਤੇ ਵायु ਸੇਨਾ ਦੀਆਂ ਟੁਕੜੀਆਂ ਭਾਗ ਲੈ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਵायु ਸੇਨਾ ਦੇ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਸਟੇਡੀਅਮ ਦੇ ਉੱਪਰੋਂ ਉੱਡਦੇ ਹੋਏ ਤਿਰੰਗਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਪਰੇਡ ਰਾਜਪਥ ‘ਤੇ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਸਟੇਡੀਅਮ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੋਈ।
ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡਾ. ਰਾਜੇਂਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੂੰ 21 ਤੋਪਾਂ ਦੀ ਸਲਾਮੀ
ਸ਼ਪਥ ਗ੍ਰਹਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡਾ. ਰਾਜੇਂਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਭਵਨ (ਤਬ ਗਵਰਨਮੈਂਟ ਹਾਊਸ) ਤੋਂ ਇੱਕ ਖੁੱਲੀ ਬੱਗੀ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਇਰਵਿਨ ਸਟੇਡੀਅਮ ਲਈ ਨਿਕਲੇ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਇੱਕ ਝਲਕ ਦੇਖਣ ਲਈ ਸੜਕਾਂ ‘ਤੇ ਖੜੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਟੇਡੀਅਮ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 31 ਤੋਪਾਂ ਦੀ ਸਲਾਮੀ (ਹੁਣ ਇਹ 21 ਤੋਪਾਂ ਦੀ ਹੈ) ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਿਰੰਗਾ ਫਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਸਸ਼ਸਤ੍ਰ ਫੌਜ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਸਮੀ ਪਰੇਡ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕੀਤਾ।
ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਿਗਗਜ ਲੀਡਰਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ
ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਪੰਡਿਤ ਜਵਾਹਰਲਾਲ ਨੇਹਰੂ ਇਸ ਸਮਾਰੋਹ ਦੇ ਮੁੱਖ ਯੋਜਕ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮੰਚ ‘ਤੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰ ਡਾ. ਬੀ.ਆਰ. ਅੰਬੇਡਕਰ, ਸਰਦਾਰ ਵੱਲਭਭਾਈ ਪਟੇਲ ਅਤੇ ਮੌਲਾਨਾ ਅਬੁਲ ਕਲਾਮ ਆਜ਼ਾਦ ਵਰਗੇ ਦਿਗਗਜ ਨੇਤਾ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਨੇਹਰੂ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦਾ ਨਵਾਂ ਸਵੇਰਾ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ।
