ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ 29 ਮਈ 2026
ਕਿਸੇ ਵੀ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਯਾਨੀ ਆਫ਼ਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨੰਬਰ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪਵੇਗੀ। ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਹੈਲਪਲਾਈਨ ਨੰਬਰ *’112’* ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਾਰੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਨੰਬਰਾਂ (ਜਿਵੇਂ 100, 101, 102, 108 ਆਦਿ) ਨੂੰ ਹੁਣ 112 ਨੰਬਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਜੋੜਿਆ (Merge) ਜਾਵੇਗਾ।
### ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਕਿਹਾ- ‘ਟਰਾਮਾ ਕੇਅਰ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ’
‘ਸੇਵ ਲਾਈਫ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ’ ਵੱਲੋਂ ਦਾਇਰ ਇੱਕ ਪਟੀਸ਼ਨ ‘ਤੇ ਸੁਣਵਾਈ ਕਰਦਿਆਂ ਜਸਟਿਸ ਜੇ.ਕੇ. ਮਾਹੇਸ਼ਵਰੀ ਅਤੇ ਜਸਟਿਸ ਏ.ਐੱਸ. ਚੰਦੂਰਕਰ ਦੀ ਬੈਂਚ ਨੇ ਇਹ ਅਹਿਮ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਾਦਸੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਟਰਾਮਾ ਕੇਅਰ (ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਇਲਾਜ) ਮਿਲਣਾ, ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 21 ਦੇ ਤਹਿਤ ਮਿਲੇ *’ਜੀਉਣ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ’* ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਅਦਾਲਤ ਮੁਤਾਬਕ, ਆਫ਼ਤ ਵੇਲੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦੇਰੀ ਦੇ ਮਿਲੀ ਮਦਦ ਇੱਕ ਜੀਵਨ ਰੱਖਿਅਕ ਦਵਾਈ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
### ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ 3 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦਾ ਸਮਾਂ
ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ *3 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ* ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ‘112’ ਨੰਬਰ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰਗਰਮ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਿਤ ਕਰਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਹਾਦਸੇ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ (Good Samaritans) ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਿਵਾਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵੀ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਪੁਲਿਸ ਜਾਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਤੋਂ ਨਾ ਝਿਜਕੇ।
### GPS ਅਤੇ ਲੋਕੇਸ਼ਨ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੋਣਗੀਆਂ ਐਂਬੂਲੈਂਸਾਂ
ਇਸ ਨਵੀਂ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਹਾਈਟੈਕ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਕਈ ਅਹਿਮ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਹਨ:
* *ਰੀਅਲ-ਟਾਈਮ ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ:* ਸਾਰੀਆਂ ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਐਂਬੂਲੈਂਸਾਂ ਨੂੰ ਆਟੋਮੋਟਿਵ ਇੰਡਸਟਰੀ ਸਟੈਂਡਰਡ-125 (AIS-125) ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ।
* *GPS ਸਿਸਟਮ:* ਹਰ ਐਂਬੂਲੈਂਸ ਵਿੱਚ GPS ਅਤੇ ਵਾਹਨ ਲੋਕੇਸ਼ਨ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਡਿਵਾਈਸ (VLTD) ਲਗਾਉਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੋ ਸਿੱਧਾ ‘112’ ਹੈਲਪਲਾਈਨ ਨਾਲ ਰੀਅਲ-ਟਾਈਮ ਵਿੱਚ ਜੁੜਿਆ ਰਹੇਗਾ।
* *ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਆਡਿਟ:* ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਰਿਸਪਾਂਸ ਟਾਈਮ (ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ਸਮੇਂ) ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਆਡਿਟ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕੇਂਦਰੀ ਅਥਾਰਟੀ ਨੂੰ ਭੇਜੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨਾਲ ਹੁਣ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਢਾਂਚਾ ਤਿਆਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਾਦਸਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਕੀਮਤੀ ਜਾਨਾਂ ਬਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਮਦਦ ਮਿਲੇਗੀ।
